نابود ساختن آن را داشتند يكى از اين نشانه‌ها است ، آثارى كه از پيامبر بزرگى همچون ابراهيم ع در كنار آن باقى مانده مانند زمزم ، صفا ، مروه ، ركن ( 1 ) حطيم ( 2 ) حجر الاسود ، حجر اسماعيل ( 3 ) كه هر كدام تاريخ مجسمى از قرون و اعصار گذشته است و روشنگر خاطره‌هاى عظيم و جاويدان مىباشد ، از ديگر نشانه‌ها است . از ميان اين نشانه‌هاى روشن ، مقام ابراهيم به خصوص ذكر شده ، زيرا محلى است كه در آن ابراهيم ايستاد ، به خاطر بناى كعبه ، و يا به خاطر انجام مراسم حج و يا براى دعوت عمومى مردم براى انجام اين مراسم بزرگ ، و در هر حال از مهمترين آيات مزبور است و خاطرات بىنظيرى از فداكاريها ، اخلاصها ، و اجتماعها را زنده مىكند . در اين كه منظور از * ( « مَقامُ إِبْراهِيمَ » ) * خصوص آن نقطه اى است كه هم اكنون سنگ مخصوصى كه اثر پاى ابراهيم بر آن نمايان است در آنجا است ، يا منظور از آن تمام « حرم مكه » و يا « تمام مواقف حج » است ، در ميان مفسران گفتگو است ولى در روايتى كه از امام صادق ع در كتاب كافى نقل شده اشاره به همان احتمال اول شده است . 4 - * ( وَمَنْ دَخَلَه كانَ آمِناً ابراهيم ع بعد از بناى خانه كعبه امنيت شهر مكه را از خداوند درخواست نمود و گفت : رَبِّ اجْعَلْ هَذَا الْبَلَدَ آمِناً ( ابراهيم - 35 ) : « خداوندا اين سرزمين را سرزمين امن و امانى قرار بده » خدا دعاى ابراهيم را اجابت كرد و آن را يك مركز امن قرار داد كه هم مايه آرامش روح و امنيت اجتماع مردمى است كه به آن

--> ( 1 ) - هر يك از جوانب چهارگانه كعبه را ركن مىنامند . ( 2 ) - « حطيم » به فاصله ميان حجر الاسود و درب خانه كعبه گفته مىشود به اين جهت به آن حطيم مىگويند كه ازدحام در آنجا بسيار شديد است و محل توبه آدم بوده است . ( 3 ) - « حجر اسماعيل » محل خاصى است كه به صورت يك قوس در ضلع شمال غربى كعبه ساخته شده .